Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Kielcach

POSTANOWIENIE

Dnia 19 grudnia 2025 roku

Sąd Okręgowy w Kielcach II Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:

Przewodniczący: Sędzia Sądu Okręgowego Mariusz Broda

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 grudnia 2025 roku w K.

sprawy z powództwa (...) Sp. z o.o. z siedzibą w S.

przeciwko W. R. (1) i A. R.

o ustanowienie rozdzielności majątkowej

na skutek zażalenia powoda (...) Sp. z o.o. z siedzibą w S.

na postanowienie Sądu Rejonowego w Opatowie z dnia 7 października 2025 roku sygn. akt III RC 121/25

postanawia: oddalić zażalenie.

(...)

(...)

19.12.2025 r.

Sygn. akt II Cz 1305/25

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 7.10.2025 r. Sąd Rejonowy w Opatowie oddalił wniosek (...) Sp. z o.o. z siedzibą w S. o udzielenia zabezpieczenia roszczenia o ustanowienie rozdzielności majątkowej A. R. i W. R. (1), wyjaśniając podstawy faktyczne i prawne takiego rozstrzygnięcia w pisemnym uzasadnieniu (k. 84-85).

Postanowienie zaskarżyła (...) Sp. z o.o. z siedzibą w S.. W wywiedzionym zażaleniu zarzuciła naruszenie art. 730 ^{( 1)} § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 755 § 1 k.p.c.; art. 730 ^{( 1)} § 2 k.p.c.; 730 ^{( 1)} § 3 k.p.c.; art. 233 § 1 k.p.c. - w sposób opisany w treści zarzutów (k.90). W związku z tym skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i udzielenie zabezpieczenia poprzez ustanowienie zakazu zbycia nieruchomości opisanej w księdze wieczystej (...) na czas trwania niniejszego postępowania albo nakazanie wpisania w w/w księdze wieczystej ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu; zasądzenie na rzecz powoda kosztów postepowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Zażalenie było niezasadne.

Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Udzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik postępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia (art. 730 ¹ § 1 k.p.c.). Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie (art. 730 ¹ § 2 k.p.c.). Przy wyborze sposobu zabezpieczenia sąd uwzględni interesy stron lub uczestników postępowania w takiej mierze, aby uprawnionemu zapewnić należytą ochronę prawną, a obowiązanego nie obciążać ponad potrzebę (art. 730 ¹ § 3 k.p.c.).

W realiach niniejszej sprawy brak było interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia – w rozumieniu art. 730 ¹ § 2 k.p.c., co oznaczało brak podstaw prawnych do uwzględnienia żądania w tym zakresie.

Po pierwsze, oczywistym pozostaje wniosek, że brak zabezpieczenia ani nie uniemożliwi ani nie utrudni wykonania zapadłego w sprawie orzeczenia, skoro przedmiotem żądania pozwu jest ustanowienie rozdzielności majątkowej (na podstawie art. 52 § 1a k.r.o.), a tego rodzaju orzeczenie (jeżeli nawet uwzględnia powództwo) już z swej istoty nie jest wykonalne, a jedynie prawo kształtujące.

Po drugie, brak zabezpieczenia ani nie uniemożliwi, ani nie utrudni osiągniecia celu postępowania w sprawie i to nie tylko rozumianego sensu stricto, a więc jedynie przez pryzmat osiągnięcia rezultatu wynikającego wprost z prawomocnego orzeczenia (uwzględniającego powództwo), ale i pojmowanego sensu largo, a więc interpretowanego nie tylko przez pryzmat orzeczenia uwzględniającego powództwo w tej sprawie, ale tego, że takie orzeczenie ma w rzeczywistości stanowić o jednej z przesłanek dopuszczalności skierowania egzekucji do udziału w przedmiotowej nieruchomości („powstałego” na skutek ustanowienia rozdzielności majątkowej), do czego zdaje się nawiązywać skarżąca w uzasadnieniu zażalenia. Chodzi o to, że osiągnięcia tego celu – w rozumieniu art. 730 ¹ § 2 k.p.c. nie można wprost utożsamiać jedynie bezpośrednio z samym wynikiem postępowania, czyli z treścią samego wyroku – sensu stricto, który zgodnie z żądaniem pozwu ma zapaść, a należy postrzegać go w szerszej płaszczyźnie, a więc uwzględniając to, w jaki sposób ten oczekiwany przez powoda wyrok ukształtuje sferę jego praw i obowiązków, tak, że bez udzielenia zabezpieczenia osiągnięcie tak postrzeganego celu będzie niemożliwe bądź co najmniej znacznie utrudnione. W realiach wyeksponowanych przez skarżącą, tym celem wydaje się nie tylko uzyskanie rozdzielności majątkowej dłużnika, ale także uzyskanie zaspokojenia przysługującej stronie powodowej wierzytelności – z udziału w nieruchomości powstałego na skutek ustanowienia rozdzielności majątkowej (prawomocnym orzeczeniem Sądu w tej sprawie). W ocenie Sądu Okręgowego brak jest podstaw uzasadniających tezę, jakoby brak udzielenia zabezpieczenia uniemożliwił bądź poważnie utrudnił osiągnięcie tak szeroko zinterpretowanego celu postępowania w sprawie. Przede wszystkim nie zostały uprawdopodobnione przez żądającą udzielenia zabezpieczenia Spółkę takie fakty, które potwierdzałyby prawdopodobieństwo tego, że dłużnik zbędzie tą nieruchomość, skoro całej zbywać nie musi, bo wie (albo wiedzieć powinien), że nie ma możliwości skierowania do niej egzekucji celem zaspokojenia przysługującej powódce względem niego wierzytelności, a jedynie czego mógłby się obawiać i co mogłoby skłonić go do zbycia, ale już nie nieruchomości, a udziału w niej, to skierowanie egzekucji do tego ostatniego, co nie jest możliwe dopóki nie zapadnie prawomocny wyrok o ustanowieniu rozdzielności majątkowej, a wobec tego prawdopodobieństwo zbycia przez dłużnika udziału w prawie własności także nie istnieje, bo w dalszym ciągu nieruchomość jest objęta współwłasnością bezudziałową.

Niezależnie od tego, wniosek co do braku stanu uniemożliwienia bądź poważnego utrudnienia osiągnięcia celu postępowania w sprawie (również w tym znaczeniu szerokim) zachowuje pełną aktualność także wobec rozważenia samego znaczenia obu proponowanych przez skarżącą sposobów udzielenia zabezpieczenia – dla realizacji owego celu postępowania, raz jeszcze podkreślić to należy – nawet w szerokim tego słowa znaczeniu.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, jaki sens i znaczenie ma ujawnienie w dziale III księgi wieczystej zakazu zbywania nieruchomości. Zakaz taki jest skierowany do nabywcy nieruchomości i sprawia, że ten kto nabywa jej własność lub wieczyste użytkowanie, czyni to z ograniczeniem wynikającym z treści wpisanego roszczenia, skutecznego względem niego i oznaczającego, że osoba uprawniona z roszczenia zabezpieczonego wpisem w księdze wieczystej może je realizować w stosunku do każdego właściciela nieruchomości na podstawie art. 17 u.k.w.h., bez potrzeby sięgania do art. 59 k.c. (p. m.in. postanowienie SN z dnia 29.01.2004 r., IV CK 347/02). Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 17 u.k.w.h. przez ujawnienie w księdze wieczystej, prawo osobiste lub roszczenie uzyskuje skuteczność względem praw nabytych przez czynność prawną po jego ujawnieniu, z wyjątkiem służebności drogi koniecznej, służebności przesyłu albo służebności ustanowionej w związku z przekroczeniem granicy przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia. Na tle tak rozumianej istoty oraz funkcji wpisu w księdze wieczystej zakazu zbywania nieruchomości, nie budził żadnych wątpliwości wniosek, że brak udzielenia zabezpieczenia o takiej treści pozostaje bez znaczenia dla osiągnięcia tego szeroko pojmowanego celu postępowania w sprawie. Upraszczając, udzielenie zabezpieczenia tej treści nic nie daje powodowej Spółce (w aspekcie osiągnięcia celu postępowania w sprawie), bo przecież – co oczywiste, nie będzie mogła ona realizować roszczenia o ustanowienie rozdzielności majątkowej w stosunku do zbywcy nieruchomości, czyli tego roszczenia, które jest przedmiotem niniejszego postępowania, a to z racji wspomnianej już jego istoty. Natomiast to roszczenie majątkowe (o zapłatę), co do którego powodowa Spółka rozważa uzyskanie zaspokojenia ( w dalszej konsekwencji doprowadzenia do ustanowienia rozdzielności majątkowej dłużnika) nie jest ujawnione w dziale III (trzecim) (...). Wobec tego, nawet w przypadku dokonania wpisu zakazu zbywania nieruchomości w tej księdze wieczystej (zważywszy na już wyjaśnione jego istotę, sens oraz skutek), w takich realiach nie miałoby to żadnego znaczenia dla osiągnięcia celu postępowania w sprawie – w tym szerokim w/w już jego ujęciu, co jedynie potwierdza brak interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia.

Osobnym zagadnieniem pozostawało rozważenie znaczenia udzielenia zabezpieczenia w postaci nakazania wpisu w księdze wieczystej ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu, dla odpowiedzi na pytanie o istnienie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia – w rozumieniu art. 730 ¹ § 2 in fine k.p.c. W orzecznictwie dominuje przekonanie o dopuszczalności – co do zasady - stosowania, jako środka zabezpieczenia, nakazania wpisu w księdze wieczystej ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu sądowym, którego wynik może rzutować na stan prawny tej nieruchomości. Stanowisko to odwołuje się do względów praktyki obrotu i poszukiwania środka zapobiegającego zbycie nieruchomości objętej sporem sądowym, w warunkach rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Pogląd przeciwny konsekwentnie wyraża Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, podkreślając brak jurydycznych podstaw do stosowania tego rodzaju środka zabezpieczenia, jako nieznanego ustawie i niezgodnego z istotą systemu wieczystoksięgowego. (p. także komentarz do Kodeksu Postępowania Cywilnego – T. Partyk - Syst. inf. pr. LEX). Sąd Okręgowy podziela pogląd co do tego, że wpis ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu – w płaszczyźnie sposobu udzielenia zabezpieczenia, ma sens i znaczenie tylko wówczas, kiedy wynik postępowania sądowego, dotyczącego roszczenia będącego przedmiotem żądania zabezpieczenia oznaczałby, że stan prawny nieruchomości był inny niż ten ujawniony w księdze wieczystej. W szczególności może to być np. postępowanie wprost o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, bądź o ustalenie nieważności czynności prawnej (bo w pewnych sytuacjach pomimo urządzonej dla nieruchomości księgi wieczystej, powód może zachować interes prawny w takim ustaleniu). Zatem istota zagadnienia w rzeczywistości dotyczy jedynie skutków rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych – w rozumieniu art. 5 u.k.w.h oraz jej wyłączenia wynikającej z niej ochrony – stosownie do art. 6 ust. 1 i 2 u.k.w.h. Tym czasem, zarówno przedmiot niniejszego postępowania, tj. żądanie ustanowienia rozdzielności majątkowej, jak i jego potencjalny wynik (oczywiście niczego nie przesądzając na tym etapie postępowania) w postaci ustanowienia rozdzielności majątkowej, wynikający z orzeczenia o charakterze konstytutywnym, a nie deklaratoryjnym (z chwilą jego prawomocności) nie wskazują na to, że chodzi o tego rodzaju postępowanie, które miałoby zmierzać do zweryfikowania tezy o niezgodności stanu prawnego nieruchomości z jej rzeczywistym stanem prawnym i ewentualnie potwierdzić ten ostatni, co jedynie mogłoby mieć znaczenie w płaszczyźnie skutków rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych i wyłączenia tego rodzaju ochrony. To właśnie z tych przyczyn sam wpis ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu, którego przedmiotem nie jest roszczenie zmierzające do wyjaśnienia istniejącej (a przynajmniej zarzucanej) niezgodności stanu ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, nie mógłby wywołać skutku w postaci wyłączenia ochrony rękojmią i to nie tylko z art. 6 ust. 1 u.k.w.h., ale co oczywiste, także z art. 7 pkt 1-5 u.k.w.h. Dlatego brak udzielenia zabezpieczenia w postaci wpisu w księdze wieczystej o toczącym się niniejszym postępowaniu – o ustanowienie rozdzielności majątkowej, nie ma znaczenia dla osiągnięcia celu postępowania w sprawie – w tym szerokim wyjaśnionym już znaczeniu, co wyklucza istnienie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia – w rozumieniu art. 730 § 2 ¹ k.p.c.

To wszystko oznacza, że nie znalazły żadnego usprawiedliwienia zgłoszone w zażaleniu zarzuty.

W tym stanie rzecz Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

SSO Mariusz Broda

(...)

(...)